Tüp bebek ve İnfertilite Tedavisi - Prof. Dr. Cem Fıçıcıoğlu

KISIRLIK NEDENİNE YÖNELİK ERKEK EŞİN DEĞERLENDİRİLMESİ

 

Genellikle infertilite nedenine yönelik araştırma, istenilmesine rağmen bir yıllık bir sürede gebelik oluşmadığında yapmaktayız fakat bu yaklaşım çocuk sahibi olamamış her çift için değişmez bir kural değildir ve detaylı tıbbı öykü ve fizik muayene sonrası her çift için bireyselleştirilmedilir.

Erkek eşin değerlendirilmesi detaylı tıbbi öykü alınmasıyla başlar. Mevcut veya daha önceki eşinizden babası olduğunuz tüm gebelikleri söylemeniz önemlidir. Ereksiyon ve/veya boşalma sorunları gibi cinsel işlev problemlerini dile getirmek her zaman çok kolay olmayabilir, hekiminiz bu konuları tedavi seçimi ve başarısı için önemli olacağından detaylıca sorgulayacaktır. İnmemiş testis, çocuklukta geçirilmiş fıtık ameliyatları, şeker hastalığı, ergenlik sonrası geçirilmiş ateşli hastalıklar (özellikle kabakulak ),kullandığınız tansiyon – depresyon ilaçları, bulanık idrar (geriye doğru boşalma nedeniyle oluyor olabilir, boşalma sonrası idrar incelendiğinde idrarda sperm hücreleri görülür), vazektomi (erkeklere uygulanan cerrahi doğum kontrol yöntemidir) bunlar hakkında ve ailenizde çocuk sahibi olmada problem yaşayan erkek varsa kısırlığın olası genetik nedenlerine yönelik araştırma için ip ucu verebileceğinden detaylı ve doğru bilgi vermeniz önemlidir.

İleri erkek yaşının önemi var mı?

Kadın yaşı ilerledikçe cinsiyet hormonlarında – üreme yeteneğinde azalma ve gebelik kayıpları – konjenital anomali (doğumsal bozukluk) riskinde artış olduğu gibi iler erkek yaşıda testesteron düzeylerinde – üreme yeteneğinde azalma ve gebelik kaybı riskinde artışla karakterizedir. 30 yaşından sonra erkek cinsiyet hormonu testesteron düzeylerinde her yıl için yaklaşık %1 oranında azalma meydana gelir fakat kadınlarda oosit üretiminde giderek azalma ve menapozla birlikte tamamen durma olurken erkeklerde sperm üretimi devam eder. Yaşlanmanın erkek üremesine olumsuz etkisi semen volümünde azalma, sperm hareketliliğinde azalma,spermde şekil bozukluklarına neden olması nedeniyledir.

İleri erkek yaşının gebelik sonuçları üzerine olumsuz etkileri düşük riskinde artış, genetik hastalık riskinde artış, şizofreni ve down sendromu riskinde artış şeklinde sırlanabilir. Özellikle erkek yaşı 50’yi geçtiğinde düşük riski iki katına çıkmaktadır. Bu artışın başlıca nedenlerinden biri ilerleyen yaşla birlikte spermin gentik bütünlüğündeki bozulmadır. İlerleyen yaşla birlikte sperm kromozomlarında sayısal ve yapısal değişiklik olma ihtimali artar. 40 yaşından sonra antioksidan enzim aktivitelerindeki azalmaya bağlı reaktif oksijen radikalleri dediğimiz sperm genetik materyaline hasar vermesi muhtemel maddelerde artış meydana gelir. Sperm DNA’sında ilerleyen yaşla meydan gelen bu hasralar sonucunda; apert sendromu, akandroplazi, progeria, marfan sendromu, waardenburg sendromu, tanatotrofik displazi gibi genetik hastalık riskinde artış meydana gelir.

Yaşlanmayla birlikte kullanılması gereken yüksek tansiyon, depresyon, prostat ve testis problemleri için kullanılan hormonal ilaçlar erkesiyon ve/veya ejekülasyon bozukluklarına neden olabilir. Genç yaşta kas kitlesini ve egzersiz performansını arttırmak amacıyla kullanılan anabolik steroidler sperm üretiminde azalmaya neden olabilir.

Ayrıca kadın hastalıkları ve doğum uzmanlarınca gerektiğinde bir ürolog tarafından muayene edilmeniz istenebilir.

Erkek eşe kısırlık nedenine yönelik yapılacak araştırmalar nelerdir?

Size kısırlık nedenini bulmaya yönelik olarak ilk yapılacak araştırma; 2-7 günlük cinsel perhiz sonrası semen analizidir. İlk analizde anormal bulgular olursa tekrarlanması istenebilir çünkü farklı zamanlarda verilmiş iki farklı örneğin analiz sonuçlarının birbirinden farklı olma ihtimali vardır. Verdiğiniz meni örneği onaylı, plastik ve tek kullanımlık steril kaplara konularak kişişel bilgilerinizle birlikte sadece size ait ikinci bir benzeri olmayan numara bulanan bir etiketle etiketlenir ve en geç 60 dakika içinde hacim, yoğunluk, hareket, canlılık, şekil, sayı parametreleri açısından incelenir.

Erkek eşe hangi genetik incelemeler yapılır?

Ciddi sperm sayı ve şekil bozukluğu saptandığı durumlarda genetik inceleme yapılması gerekbilir. Normal erkek kromozom sayısı (karyotip) 46 XY dir. Testiküler atrofi (küçülme), azospermi (menide hiç sperm olmaması) gibi temel bulgulara neden olan Klinefelter sendromu genetik inceleme ile 47 XXY karyotipinin saptanması ile konulur. Ayrıca delesyon, translokasyon gibi özel isimleri bulunan bazı yapısal kromozomal bozukluklarda sperm üretiminde yetersizlik nedeni olabilir. Ağır erkek kısırlığı olanlarda tüp bebek işleminden önce bu genetik incelemelerin yapılması; kısırlık nedenini bulmaya yönelik olduğu kadar İVF ile elde edilecek embriyolara transfer öncesi kapsamlı genetik inceleme yapılması yönünde yol gösterici olması açısından da önemlidir. Bu sayede hem gebelik başarısı arttırılmış hem de ciddi genetik hastalık taşıyan bir bebek sahibi olma riski berteraf edilmiş olur.