Over Kistleri, Endometriyozis ve Polikistik Over Sendromu

Paylaş:

polikistik

BÜTÜN KADINLARIN FARKINDA OLMASI GEREKEN ÜÇ YAYGIN DURUM: OVER KİSTLERİ, ENDOMETRİYOZİS VE POLİKİSTİK YUMURTALIK (over)SENDROMU ( PKOS )

  Bu durumlar çok yaygındır ve muhtemelen bunlardan en az biri sizde vardır. Bu hastalıklar hakkında okurken ‘tamam işte’ dediğiniz zamanlar olacağını düşünüyorum ve umudum, onlarla baş ederken kendinizi daha hazır hissetmenizi sağlayacağı yönünde. Doğrudan kendinizi etkileyen bir durum olmasa bile, ailenizi ve arkadaşlarınızı yaşadıkları semptomlara karşı eğitebilir olacaksınız.

  İlk durum over kistleridir, en yaygını olup nadiren ciddi bir sağlık sorunu teşkil eder. Ama, kendinizde bir tane olduğunu fark ederseniz, acılı ya sıkıntılı bir durum olup olmayacağını merak edersiniz.

  İkincisi endometriyozistir ve kadınların %10’unu etkiler. Genellikle tuhaf ve saldırgan bir yapıya sahip olup hastalık seyri kişiden kişiye göre değişir. Bazı kadınlar hiç etkilenmeyebilir veya hamile kalmaya çalıştıklarında fark edebilirlerken diğerleri de neredeyse insanı zayıf düşüren ağrılar yaşayabilir

  Üçüncü ise Polikistik Over Sendromu olup kadınların %10’unu etkiler. Fakat ilk ikisinin aksine, kendinizde olduğunu anladığınızda hemen çözüme ulaştırmalısınız çünkü uzun vadede çok ciddi sağlık riskleri vardır.

  OVER KİSTLERİ

polikistik1

Çoğu kadında en az bir tane over kisti görülebilir ve bu genellikle büyük bir sorun değildir. Aslında, eğer döngülerinizi takvime dökmüyorsanız, bir şeyin yanlış olup olmadığını anlamayabilirsiniz.

  Over kistlerinin birçok çeşidi vardır. Fonksiyonel kistler en yaygın olanları olup adet döngüsünün normal fonksiyonu sonucunda oluşurlar. Normal yolu izlemek yerine normalden farlı bir büyüme gösterirler. Bu fonksiyonel kistlerden bazıları anovulasyona ( yumutlamama), düzensizliklere veya sadece döngüleri karıştırabilir. Maalesef, doktorlar arasında bu kistleri tanımlayacak veya nasıl tedavi edileceğine dair bir fikir birliği yok. Yine de aşağıdakiler genel bir tanımlama için yardımcı olabilir.

  Kısaca, over kistleri yumurtalık üzerinde bulunan içi sıvı dolu geniş keselerdir ve yumurtlama ile olan ilişkisine bağlı olarak sınıflandırılır. Çoğu vakada bu kistler normalden daha uzun süre kalır ama bunlar tamamen zararsızdır ve kendi kendilerine çözülürler. Eğer şişkinlik, dönme, zorlanma ve kistin kanamasından kaynaklı ağrılar olduğunda, tedavi gerekebilir.

  Tüm over kistleri ameliyat ile çıkarılabilir ancak bu yapışmadan dolayı doğurganlığı tehlikeye attığı zaman son çare olarak düşünülebilir. Yani eğer bir gün hamile kalmayı planlarsanız, kistlerin kendiliğinden gitmesini mi yoksa başka bir yola mı başvuracağınızı seçmeniz gerekir.

Her durumda da, aşağıda anlatılan yumurtlamanın normal seyrini gözden geçirdiğinizde fonksiyonel kistlerin üç tipini de anlamanız kolaylaşacaktır.

          yumurtalık kisti                        

Fonksiyonel Over Kistleri

Bu tip kistler adet döngüsünün normal fonksiyonu sonucunda bir şey ters gittiğinde oluşur ve bunun sebebi hormonal değildir. Sadece bir kere oluşabileceği gibi yeniden oluşabilir.

  Foliküler Kist

  Bu tipte yumurtanın etrafındaki folikül, yumurtlama zamanındaki gibi büyümeye devam eder ancak, yumurta atılmaz ve genişleyip bir kiste dönüşür bu da yumurtlamayı engeller.

   Bu takviminizi  ( adet döngünüzü )nasıl etkiler

   Haftalarca doğurganlık kalitesinde, ıslak ya da kaygan servikal sıvı üretebilirsiniz ama yumurtlamanın olduğuna dair herhangi bir sıcaklık değişimi yaşamayabilirsiniz. Ve büyük bir ihtimalle ani kanamanız olacaktır (normal bir adet döngüsünde olması gerektiği gibi), böylece anovulasyon döngüsü sona erer. Bu kanamayı yeni döngünün ilk günü olarak adlandırabilirsiniz.

   Nasıl tedavi edilebilir

   Foliküler kistler genellikle kendi kendilerine çözülür ve bu yeni periyodun beşinci gününde olur (tekrardan, bu teknik olarak periyod değildir çünkü yumurtlama olmadı). Eğer bu dönemde kronik pelvik ağrıları yaşıyorsanız, en etkili ve başarılı yöntem progesteron tedavisi olabilir..

Bu baskın olan östrojeni ortadan kaldırır ve 3-5 gün içerisinde normal adet kanamasına başlarsınız. Doğum kontrol ilaçları da sıklıkla yazılır ama bunlar asıl sorunu çözmez.

Yumurtlama olmayan bir kadının takvimi. Foliküler Kist. 15. Günde yaşadığı en yoğun güne kadar, normal bir döngü yaşıyor gibi görünüyor. Ama sonra, bir veya iki gün sonra yumurtlamayı doğrulayacak olan sıcaklık değişimi olmuyor. Ve 38 gün boyunca doğurganlık kalitesindeki servikal sıvıyı üretmeye devam ediyor. Sonunda yumurtlama olmadan adet görmeye başlıyor.

  Çatlamamış Yumurta Sendromu (Luteinized Unruptured Follicle-LUF)

  Bu tip kistlerde, olgunlaşan yumurta kendisini atılma için hazırlanır, içine konduğu folikül ve progesteron üretimini sağlayan korpus luteum da normal bir ovulasyon seyrini takip eder. Ancak yumurta folikülün içinde sıkışıp kaldığından, yumurtlama gerçekleşmez.

   Bu takviminizi nasıl etkiler

   En yoğun (pik) gününüzde doğurganlık kalitesinde servikal sıvınızın olamsını takiben aldatıcı bir sıcaklık değişiminin olması ve bunun 12 ile 16 gün boyunca devam etmesi sebebiyle yumurtladığınızı veya hamile kaldığınızı düşünebilirsiniz.

Bazen de devam eden progesteron üretimine bağlı olarak sıcaklık daha uzun bir süre yüksek kalabilir.

   Bu durum bazen kafa karıştırıcı olabilir, takviminizin yanıltıcı sonuçlarına ve adetinizin gecikmesine bağlı olarak hamile olduğunuzu düşünebilirsiniz. Hamilelik için yapılan HCG kan testi, 20. Günde postovulatuar (yumurtlama sonrası) luteal fazda neyin yanlış olduğunu çözmenizi sağlar.

   Nasıl tedavi edilebilir

   Foliküler kistlerde olduğu gibi çatlamamış yumurta folikülleri de genellikle gelecek periyodun beşinci gününde kendiliğinden atılır. Ancak, çok fazla ağrıya sebebiyet veriyorlarsa progesteron tedavisi bu durum ortadan kaldırılabilir.

Ve yine foliküler kistlerde olduğu gibi doğum kontrol ilaçları hastalara verilir, ama yine, altta yatan asıl sorunu çözmezler.

Çatlamamış Yumurta Sendromu (LUF) takvimi.  Normal hamilelik aşamalarını gösterdiği açıkça görülüyor çünkü 15. günde servikal sıvı doruk noktasına ulaşıyor ve 16. günde sıcaklık değişimi yaşıyor, 20. güne kadar yüksek sıcaklığı devam ediyor. Fakat luteal fazın 18. ve 20. gününde hamilelik testi yaptı, ikisinde sonuncu negatifti. 36. günde ise adet oluyor.

  Korpus Luteum Kisti

  Bu tipte, normal yumurtlama ile yumurta atılır ve korpus luteum olması gerektiği gibi oluşur. 12-16 gün içerisinde atılması gerekirken, yumurtanın atılacağı yer kapanmaya ve sıvı ya da kan ile dolmaya başlar, böylece kiste dönüşür. Doğurganlık ilaçları bu tip kistlere yakalanma riskini arttırır.

   Bu takviminizi nasıl etkiler

   Hamile kalma ihtimaliniz varmış gibi görünür ya da hamile kalmışsınızdır. Bunun nedeni pik günüyle beraber normal bir servikal sıvınızın olması ve bunu takiben postovulatuar dönemde sıcaklık değişiminin olması ve bunun bu seviyelerde seyir etmesidir. Bu genellikle 16. günden sonra progesteron salınımının devam etmesiyle olur. (Çatlamamış yumurta sendromunda (LUF) olduğu gibi HCG testi ile hamile olup olmadığınızı öğrenebilirsiniz.) Sonuç olarak, kist kaybolana kadar adetiniz gecikebilir. Eğer hamileyseniz, kist genellikle ilk üç ay içerisinde kendiliğinden geçer.

   Nasıl tedavi edilebilir

   Bu zararsız kistler birkaç haftadan birkaç aya varan bir süre içerisinden kendiliğinden geçtikleri için, genellikle özel bir tedavi gerektirmezler.

Korpus Luteum Kisti. Burada göstergeler tamamen hamilelik takvimine sahipmiş gibi gözüküyor çünkü klasik servikal sıvıya, 14. günde doruk noktasına ulaşıyor ve 16. günde sıcaklık değişimi yaşayıp, 18. güne kadar sürüyor. Fakat luteal fazın 18, 21 ve 24. günlerinde hamilelik testi yapıyor ve hepsinin sonucu negatif çıkıyor. 40. günde adet görüyor.

  Bu tip kistlerde, normal bir döngü gibi görünse de aslında burada yumurta atılır ama corpus luteum 12-16 gün sonra bozulmaz, progesteron üretimi devam eder bu da sıcaklığı arttırır. Sonuç olarak kanama gecikir. Çatlamamış Yumurta Sendromu’nun aksine, bir kadın gerçekten hamile kalabilir ve bu zararsız korpus luteum kistlerine hamileliğinin ilk üç ayında sahip olabilir.

  Fonksiyonel Kistler Arasındaki Farklar

  Fonksiyonel over kistleri adet döngüsüne bağlı hormonal bozukluklardan kaynaklanabilir bu yüzden, hormonal bozukluk belirlenemezse tekrar olabilir. Çoğu ameliyat gerektirmeyip, kendiliğinden geçer.

    Foliküler Kist

Çatlamamış Yumurta Sendromu            (LUF)

   Korpus  Luteum                      

            Kisti

Yumurta atımı

        Hayır

       Hayır

            Evet

Sıcaklık değişimi

        Hayır

       Evet

            Evet

Pik günü

        Hayır

       Evet

            Evet

Yumurtlama olmuş

gibi mi görünüyor

        Hayır

Evet ama aslında olmadı

Evet çünkü gerçekten oldu

Uzun luteal fazla bağlı olarak hamilelik olmuş gibi mi görünüyor

       Hayır

Belki ama çoğunlukla değil

Evet ve aslında hamile olabilir

Muhtemel belirtiler

Genellikle tek taraflı kistten sızan kan veya sıvının ağrımasıyla oluşan kronik pelvik ağrı

Normal olmayan adet döngüleri

Pelvik bölgesinde basınç

Overin zorlanmasıyla oluşan bulantı ve şiddetli ağrı

5-6 cm’ye kadar genişleyen kistlerden kaynaklı akut ağrılar

Geciken adet döngüleri

Lekelenme

Pelvik bölgesinde tek taraflı ağrı

Kistin patlamasıyla oluşan şiddetli ağrı ve kanama

Overin zorlanmasıyla oluşan şiddetli ağrı

Tedavi

Genellikle kanamanın 5. gününde kendiliğinden çözülürler. Ultrason ile görüntülenir. Eğer ağrılar varsa, progesteron tedavisi östrojeni azaltmak için yapılabilir. Yumurtalık dönmediği sürece ameliyat gerekmez.

Genellikle kanamanın 5. gününde kendiliğinden çözülürler. Eğer ağrılar devam ederse progesteron tedavisi  gerekebilir ve ağrı bir saat içinde azalmaya başlar.

Genellikle kendiliğinden çözülürler. Eğer patlarlarsa ameliyat gerekebilir.

Görülme sıklığı

En yaygın over kistidir.

Kısırlıkla mücadele  eden kadınların yaklaşık olarak %15’inde görülür.

Foliküler kistlerden daha az görülür. Hamileliğin erken safhalarında görülmeleri normaldir.

Yorumlar

Kist progesteron olmadan atılmak içim östrojen salgılanmasını sağlar ve bu da doğurganlık kalitesindeki servikal sıvının üretilmesini sağlar.

Geciken Pik Günü

Luteal fazın 20. günüde yapılan kan testi ile hamileliğin olmadığı doğrulanır.

Pik gününden sonra progesteron azalır. Post Pik dönemi 16 günden uzun olabilir.

Luteal fazın 20. gününde hamilelik testi yapılır, ya hamilelik doğrulanır ya da hamilelik olmadığı görülür. Aynı zamanda dış gebelik ihtimalini elemek için de kullanılır.

Yumurtlama tedavisi korpus luteum kisti riskini arttırır.

cikolata-kisti-ve-kisirlik-1

  Over Kistlerinin Diğer Türleri

  Dermoid Kist (Kı, diş, yag içeren kistler)

  Eğer bir dermoid kistin fotoğrafını gördüyseniz, birinin kötü bir şaka yaptığını düşünebilirsiniz. Bu kistler kadınlar 20-40 yaş aralığında görülür ve genelde iyi huylu olup, zararsızdırlar. Tuhaf keseler şeklindedirler ve genellikle saç, deri ve diş gibi insan yumurtasında üretilen yapılar içerir. Vücudun herhangi bir yerinde olabilir, genellikler yumurtalıklarda oluşması daha yaygındır ve pelvik muayene ile fark edilir.

  Çoğunlukla herhangi bir belirtileri yoktur, eğer büyürlerse over torsiyonuna (yumurtalık dönemsi) sebep olup, şiddetli ağrı verirler. Nadiren kanserlidir ve genellikle bir kadının doğurganlığını veya adet döngüsünü etkilemez. Ancak büyümeye devam edebilecekleri için tıbbi olarak alınmaları düşünülebilir. Laparoskopik cerrahi ile alınabilirler.

  Kistadenom veya Kistom

  Bu tip kistler yumurtalık dokusundan oluşur ve içleri sulu ya da yapışkan madde ile dolu olabilir. İyi huylu tümörler olup, nadiren de olsa kötü huyluya dönebilirler. 15-30 cm boyutuna ulaştıklarında ağrı vericidirler ve yumurtalık dönmesine sebep olurlar. Ultrason görüntüleme ile teşhis edilebilir.

  Yumurtalık dokusundaki yapışmalardan dolayı yumurtlamayı zayıflatabilirler. Sulu olanlar aspire edilebilirken yapışkan olanlar ameliyat ile çıkarılır.

  Endometriyom ya da “Çikolata Kisti”

  Endometriyozis sonucunda yumurtalıklarda (ve başka yerlerde) oluşurlar. Bu kistler genellikle eski kan içerirler bu kan tıpkı çikolata şurubu gibidir, yumurtalık, fallop tüpleri ve bağırsak gibi organlara yapışır. Belirtileri pelvik ağrı, ağrılı adetler ve ağrılı cinsel ilişki olup endometriyozis ile benzer benzerdir.

  Eğer patlarlarsa, ani bir ağrı olabilir ve düşük ateşle beraber kan testinde beyaz kan hücrelerinin artışı gözlenebilir. Yumurtalıklara yapıştıkları için yumurtlamayı engelleyebilirler ve bu da doğurganlığı etkiler. Diğerleri gibi ameliyat ile alınabilirler. Ancak ameliyat son çare olupYUMURTALIK RESERVİNİ AZALTMA RİSKİ VARDIR.

  ENDOMETRİYOZİS

endo6

  Bu en ilginç jinekolojik durumlardan biridir ve şaşırtıcı bir şekilde çok yaygındır. Bu rahatsızlıkta, bazı rahim hücreleri adet sırasında kan ile beraber akar ancak, bu sırada hücreler vücutta çoğunlukla alt karın boşluğu olmak üzere herhangi bir yere tutunur. Kalın nodüllerin içinde ya da yumurtalık kistlerinin içinde küçük yüzeysel parçalar halinde büyürler. Basitçe, rahimin içindeki rahim dokusu için endometriyum diyebiliriz ve aynı doku rahim dışında olduğu zaman endometriyozis diyebiliriz.

  Bu hastalık ile ilgili en şaşırtıcı şey, hastalığın derecesi ile ağrı derecesinin herhangi bir bağının olmamasıdır. Yani, çok yayılmış olmasına rağmen hiçbir belirti göstermeyebilir veya az yayılsa bile ciddi ağrılara sebep olabilir. Ayrıca daha fazla yayılıp yayılmayacağı da tahmin edilemez.

  Endometriyozisin Nedenleri

  Endometriyozisin nedenleri hakkında pek çok teori vardır ve retrograd menstrüasyon bunların içinde en yaygın olanıdır. Bu teoriye göre, bazı endometriyal hücreler fallop tüplerinden geriye doğru akar ve alt karın boşluğuna gelir, buradan da vücuda yerleşmeye başlar. Ancak bu teori endometriyal hücrelerinin vücutta uzak bölgelere nasıl gittiğini açıklamaya yeterli değildir bu yüzden de araştırmacılar bu hücrelerin kan dolaşımına ya da lenf sistemine de yayılabileceğini de düşünmektedirler. Ve başka bir inanışa göre de endometriyal hücreleri pelvik ameliyatları sırasında kazara nakledilebilir.

  Bu hücreler başka bölgelere nakledildiğinde hala rahimdeymiş gibi davranır, döngü boyunca kalınlaşır ve menstrüasyon ile atılırlar. Ancak bir çıkış yolu olmadığından, immün sistemi bu kanamayı bir çeşit yaralanma olarak algılar, iyileştirmeye çalışır ve yara dokusu üretir. Bunun sonucunda oluşan yara dokusu yapışmalara sebep olabileceğinden ağrılara yol açar. Yara dokusunun yapıştığı yere göre doğurganlık tehlikeye girebilir.

  Endometriyozisin Belirtileri

  Aşağıda sıralanan ilk üç belirti klasik belirtilerdir, ancak bu hastalığa sahip bütün kadınlarda bu belirtiler görülmeyebilir.

  • Yoğun menstrual kanamalar
  • Cinsel birleşme sırasında ağrı, özellikle derin penetrasyonda
  • Kısırlık
  • Kronik pelvik ağrı ve bel ağrıları
  • Ağır ya da düzensiz kanamalar
  • Adet dönemi öncesi lekelenmeler
  • Bağırsak ağrıları
  • İdrar yaparken ağrılar ya da adet döngüleri boyunca bağırsak hareketleri
  • Adet döngüleri boyunca ishal, kabızlık, şişkinlik, bulantı, baş dönmesi veya baş ağrıları
  • Halsizlik
  • Düşük ateş
  • Enfeksiyonlara karşı düşük direnç

  Endometriyozis Tanısı

  Yukarıdaki belirtilerden bazılarına ek olarak doğurganlık belirtilerine sahip olduğunuzu düşünebilirsiniz, fakat doğrulama için test yaptırmanız gereklidir.

  • 8 günden fazla süren periyotlar ve kısa adet döngüleri (27 günden az)
  • Nadiren ıslak servikal sıvı veya döngü boyunca kuru günler
  • Luteal faz normal uzunlukta (12-16 gün) olabilir ama çevreye düşük ısı yayar ve bu da normalden daha düşük progesteron seviyesine işaret eder.

Sonuç olarak endometiyozis tanısı koymak zor olabilir.

  ÖRNEK BİR ENDOMETRİYOZİS :

Endometriyozis.Hastamiz geçen yıl kendisini güçten düşüren periyotlar yaşıyordu ve cinsel ilişkiye her girdiğinde ciddi bir ağrı hissediyordu ve bu da cinsel isteğini etkiliyordu. Bu problemler yüzünden sık sık kendini yorgun hissediyordu. Ve sonunda, her döngüden önce 3-4 gün premenstrual lekelenmeleri oluyordu. Bu belirtilerden herhangi biri ciddi bir soruna işaret etmeyebilir ama hepsi bir arada düşünüldüğünde endometriyozisi işaret ediyor.

  Doğrulama için yapılması gereken en doğru test laparoskopidir, böylece dokunun mikroskobik incelemesi yapılabilir. Endometriyozis birçok şekilde görülebildiği için cerrah yakın temas laparoskopi yöntemini daha kesin bir tanı koymak için kullanır. Bunun sebebi mikroskobik endometriyal hücrelerinin normalden daha büyük magnetizasyon seviyelerinde görülebilmesidir. Bazı endometriyal dokular o kadar küçük olabiliyor ki onları belirlemek hem zor oluyor hem de hastalığın şiddeti belirlenemiyor.

  Endometriyozis Tedavisi

  Bu hastalık ile ilgili en hayal kırıcı şeylerden biri hafiflemesinin nadiren kalıcı olmasıdır. Tedavi durduğunda ya da ameliyattan aylar sonra genellikle yeniden oluşur. İlginçtir ki, hamilelik endometriyozisi tetikleyen döngüleri erteler. Hamilelik, hastalığın gerilemesine neden olan doğal durumlardan biridir

  Büyük ihtimalle endometriyozis, doğurganlığı diğer hastalıklardan daha çok etkiler ve çeşitleri olduğu göz önünde bulundurularak ayrı ayrı tedavi edilmesi gerekir. Kaç yaşındasınız? Ağrıyı azaltan belirtileriniz var mı? Çocuk sahibi olmak istiyor musunuz? Yapabilecekleriniz bunlar:

  • Steroid yapıda olmayan iltihap önleyici ilaçlar

Bunlar ağrıyı azaltmak için kullanılır. Ağrılı adetlerden sorumlu kimyasallardan biri olan prostaglandinin salgılanmasını durdurur. Maalesef, sadece ağrıyı tedavi eder, yeni hücresel büyümeyi azaltmaz ya da önlemez.

  • Hormonal doğum kontrolü

Bu, ağrıya sebep olan kanamayı azaltabilir. Hamileliği isteyenler için bu uygun çözüm değildir. Bu geçici bir çözüm olup hormonlar üzerinde etkilidir ve asıl sorunu tedavi etmez. Ve hormonal doğum kontrol yönteminin riskleri ve yan etkileri vardır.

  • Gonadotropin salgılatıcı hormon agonistleri

Bu ilaçlar geçici bir menopoz yaratır. Şiddetli ağrıyı azaltmada etkilidirler ve bunlar da hamile kalmaya çalışan kadınlarda kullanılamaz. Ayrıca, ilaçların sıcak basması, vajinal kuruluk, azalan libido ve uykusuzluk gibi yan etkileri vardır. Geri ekleme olarak düşük bir miktarda östrojen alımı ya da sentetik progestin bu etkilerin bazılarının hafifletilmesine yardımcı olur.

Ameliyattan daha az invaziv olmasına rağmen, hormonal tedavi sadece hafif vakalarda işe yarar ve yan etkileri vardır. Etkisini tam olarak göstermesi en az 6 ay sürer ve altta yatan asıl sorunu nadiren tedavi eder..

  • Ameliyat

Laparoskopi minimal invaziv cerrahi yöntemidir ve çoğunlukla sıvının boşaltması ve küçük parçaların lazer veya elektrik akımı ile çıkarılmasıdır. Ancak her vakada laparoskopi kullanılamayabilir. Vücudunuzdaki adezyonlar, implantlar ya da kan dolu kistler tercihan laparoskopik cerrahi ile çıkarılabilir. Ama, eğer hamile kalmayı planlıyorsanız doktorunuzun yaralanma riskini azaltma konusunda tecrübeli olduğundan emin olun. Ameliyat, preovulatuar (yumurtlama öncesi) fazda yapılmalıdır.

Zaten yara dokuları oluşup kalınlaşmışsa veya hassas dokuları etkiliyorsa daha geniş çaplı bir ameliyat gereklidir. Eğer ameliyat olduysanız ve hala ağrılarınız varsa pelvik lenf nodlarınızın hastalık için tedavi edilip edilmediğini öğrenin. Çünkü tedavi edilmemişlerse, ağrılarınız devam edebilir.

  POLİKİSTİK OVER SENDROMU (PKOS)

polikistik-over-sendromu

  Doğurganlık çağındaki kadınlar arasında en yaygın olan hormonal hastalıktır ve ciddi sağlık riskleri de olmak üzere birçok etkisi vardır. Bu yüzden gelecekteki hamilelik planlarınızı dikkate almadan, şu an bu hastalığa sahip olup olmadığınızı anlamanız için size ipuçları vermek istiyorum. Eğer böyle bir zaman gelirse, neden hamile kalmanızın uzun sürdüğünü anlamanız kolaylaşacak.

  PKOS nedir? Kısaca erkek hormonlarının aşırı üretiminin, düzenli yumurtlamayı engellemesi sonucu oluşan hormonal bir hastalıktır. Ancak hastalığın nedenleri, belirtileri ve tedavileri, tıp çevresinde karışıklığa ve anlaşmazlığa yol açıyor. Bu yüzden, eğer bu hastalığa sahip olduğunuzu düşünüyorsanız, en iyi tıbbi yardımı almak için dersinize iyi çalışmalısınız.

  PKOS bir hastalık değil, bir sendromdur ve bu kafa karıştırıcı olmasının ilk nedenidir. Sadece bir bozukluk değil, muhtemel problemlerin bir türüdür. Ortak olan bir şey vardır: yumurtalıklarda olgunlaşmamış foliküllerin fazla olmasına bağlı olarak nadiren yumurta atılması. Sizin de göreceğiniz gibi, sendromun çeşitli belirtileri hormonal dengesizliğe işaret eder ve bunlar hem doğurganlığınız hem de genel sağlığınız üzerinde önemli sonuçlara sebep olabilir.

PKOS’nun Belirtileri

PKOS olan kadınlar farklı fenotiplere sahip olabilirler, yani zayıf ya da şişman olmak gibi fiziksel olarak farklı görünebilirler. Genetik olarak da farklıdırlar ve doğal olarak fenotiplerindeki farklılığın asıl sebebi budur. Aşağıda kadınların farklı şiddetlerde yaşadığı klasik belirtiler verilmiştir:

  • Nadiren yumurtlama ile sonuçlanan uzun (35 günün üzerinde) veya düzensiz döngüler
  • Uzun bir süre boyunca sınırlı miktarda sevikal sıvının olması
  • Yumurtlamaya yol açabilen veya açamayan doğurganlık kalitesinde servikal sıvı
  • Aşırı miktarda vücut ve yüz kılı (hirsutizm)
  • Erkek tipi saç kaybı
  • Akneler
  • Obezite (PKOS olan kadınların yaklaşık %50’si)
  • Kısırlık

Klinik Belirtiler

  • Genişlemiş, yüzeyi inci gibi olan beyaz yumurtalıklar. Bunlar birçok sayıdaki olgunlaşmamış, yumurtlama aşamasına asla ulaşamamış foliküllerdir. Yükselmiş androjen (testesteron) ve LH seviyesi
  • LH’ın tersi: FSH oranı (PKOS olan kadınlarda LH, FSH fazlalığından dolayı üretilir, bu da normal oranın tersidir)
  • Anormal yumurtlama (örneğin korpus luteumun ya da yumurtanın anormal gelişimi)

Uzun Dönemdeki Sağlık Riskleri

PKOS’nin bu kadar sıkıntılı bir durum olmasının sebebi genotipinize bağlı olarak uzun dönem sağlık sorunlarına yol açabilmesidir. Örneğin obez olan kadınlarda insülin direnci ve metabolik risk olabileceği gibi daha sonradan yüksek tansiyon, diyabet ve kalp hastalıkları da görülebilir. Ancak herkes farklı genotipe sahip olduğundan, bu riskleri taşımayan kadınlar olabilir.

Aşağıda PKOS olan kadınların, uzun dönemde riskleri arttırabilecek durumlar daha kapsamlı bir şekilde sıralanmıştır:

  • İnsülin direnci (PKOS olan kadınların en az yarısında vardır)
  • Metabolik sendrom
  • Yüksek tansiyon (hipertansiyon)
  • Tip 2 diyabet
  • Kalp hastalıkları
  • Endometriyal kanser
  • Meme kanseri
  • Yumurtalık kanseri

PKOS’nin Nedenleri

Nedenleri halen tam olarak anlaşılamamıştır, ama birçok faktörün etkili olduğu düşünülüyor. Öncelikle, genetik olarak nesilden nesile aktarılabilir gibi görünüyor. Ayrıca, insülinin fazla üretimi androjenin (erkeklik hormonu) fazla üretilmesine de yol açabilir ve polikistik overlerin üretilmesine sebep olabilir. Burada foliküller antral seviyede gelişmemiş bir seviyede kalır, yumurtayı atabilecek kadar olgunlaşamaz. Bu folüküller yumurtalık duvarında kalır ve inci görüntüsü oluşturur.

Bunlar en yaygın sebepler olarak düşünülüyor ama her vakada bunlar görülmeyebilir. Obezite ve hafif dereceli iltihap gibi altta yatan sendromu derinleştiren başka sebeplerde olabilir. PKOS’nin kendisi de bu durumları kötüleştirebilir.

PKOS Tanısı

Kadınlarda bu durum ergenlik çağlarında oluşmaya başlar ve 20-30 yaşlarına kadar da genellikle tanı koyulmaz. PKOS tanısının koyulması için genellikle aşağıdaki üç belirtiden en az ikisine sahip olur:

  • 35 günden fazla olan düzensiz adet döngüleri
  • Akne, aşırı yüz ve vücut kılı ve erkek tipi saç kaybı gibi durumlar ile yüksek erkeklik hormonları
  • Yumurtalık üzerindeki incimsi görüntüler

Ayrıca vücudunuzdaki anti-müllerian hormonu (AMH) seviyesini ölçen yeni bir test olduğunu bilmelisiniz, bu test aşırı antral folikül seviyesini tespit eder. Yüksek AMH, PKOS tanısı için kesin bir işarettir.

  Bunun ile ilişkili diğer rahatsızlıklar PKOS tanısı koyulmadan önce belirlenmelidir. Örneğin, artan prolaktin seviyesi, tiroid yetmezliği ve androjen salgılayan tümörler.

. PKOS. Bu kartdaki hastamız PKOS döngüsünün klasik özelliklerinden birini yaşıyor, gecikmiş yumurtlama ve uzun bir döngü, birçok gün boyunca da doğurganlık kalitesinde servikal sıvısında yoğunlaşma yaşıyor. Bu vakada gecikme 39 gündür. PKOS döngüleri fazlasıyla uzun ve düzensizdir, bu 100 güne kadar çıkabilir ya da daha fazla sürebilir. Bu döngüde, yaklaşık 26. günde yumurtluyor ve ertesi gün sıcaklık değişimi yaşıyor.

cikolata-kisti-ve-kisirlik

PKOS HAKKINDAKİ EFSANELER

PKOS belirtileri bütün kadınlar için aynıdır

PKOS’li kadınların hepsi kısa, obez ve yağlı cilt, akne, aşırı kıllanma gibi androjenik özellikler göstermez. Birçok manken uzun, zayıf ve düşük androjen seviyesine sahiptir. Aslında bazı sendroma sahip bazı kadınlar polikistik yumurtalıklara bile sahip değildir.

PKOS’li kadınların çocuğu olamaz

Zor olma ihtimali olsa da, kadınların hala kendi yumurtaları ile hamile kalabilirler. Yumurtlama tedavileri ile yumurtlama sağlandığında başka eşlik eden neden yoksa gebelik oluşur

Yumurtalıkların ve rahmin alınması PKOS’yi tedavi eder

Hastalık sadece yumurtalıklarla değil, daha fazlasıyla ilgilidir. Bu yüzden, üreme organlarının alınması hastalığı tedavi etmeyecektir.

Doğum kontrol hapları PKOS’yi tedavi eder

İlaçlar sadece kanamalarınızı düzenler, altta yatan asıl sorun üzerinde hiçbir etkisi yoktur.

Çocuk sahibi olmak istemeyen kadınların PKOS ile mücadele konusunda endişelenmelerine gerek yoktur.

Hastalık genel sağlığınız üzerinde birçok etki yarattığından, sadece doğurganlık üzerindeki etkisi hakkında endişe yaratmamalısınız.

PKOS zamanla değişmeden kalır

Kadınlar yaşlandıkça PKOS’nin özelliği ve ciddiyeti azalır.

Tedavi için Çeşitli Yaklaşımlar

Bu sendromun tedavisi kişiye özel olup, fenotipinize, genotipinize ve hamile kalma isteğinize göre değişiklik gösterir..

   Tedaviler ile ilgili birçok yaklaşım vardır, ancak uzmanlar seçtikleri tedavi yöntemi hakkında emin olsalar bile uzmanlar arasında tartışmalar yaşanır. Her tedavi yöntemi ile ilgili problemler ve endişeler olduğundan tanınız koyulduğunda; PKOS tedavisi hakkında en tecrübeli uzmanı bulmalısınız, üreme endokrinoloğu kadın Hastalıkları uzman gibi..

Etkili bir beslenme ile PKOS tedavisi

İnvazif tıbbi seçeneklere başvurmadan önce PKOS’nin kontrolünü gelecek bölümde anlatılan doğal yöntemlerle elinize almak isteyebilirsiniz. Sağlıklı olmanın yanı sıra, onların herhangi bir yan etkisi yoktur.

  Bu zamana dek, kadınlar için önemli olan şey egzersiz yapıp, ideal kilolarına ulaşmaktı. Ancak düzensiz döngüler, akne ya da hirsutizm gibi özel belirtilere karşı da dikkatli olmalıdırlar. İnsülin direncinin PKOS’li birçok kadında önemli rol oynamasının keşfinden sonra, tavsiye edilen düşük yağ-yüksek karbonhidrat diyetinin, bu sendroma sahip kadınlar da ne etkili ne de sağlıklı olduğu gözlemlenmiştir.

  PKOS belirtilerini kontrol altında tutmak için düşük karbonhidratlı ve düşük glisemik (glikoz seviyesinin minimal değişimi) yiyeceklerin tüketilmesi gerekir. Buna ek olarak, aşağıda görüldüğü gibi sağlıklı beslenmede kandaki şeker seviyesini arttıracak yiyecek veya yiyecek kombinasyonlarının olmaması gerekir.

                                               

PKOS TARZI DİYET

  • Her zaman karbonhidratları protein veya yağ ile birleştirmeye çalışın
  • Düşük glisemik indeksli yiyecekleri seçin (bu yiyecekler daha çok lif içerdiği için kanda hızlıca şekere dönmezler)
  • Kan şekerinin yükselmesini önlemek için karbonhidrat tüketimini gün içine yayın
  • Açlık zamanlarınızda makarna ya da simit gibi karbonhidratlı gıda alımınızı minimum seviyede tutun
  • Gün içine yayarak, bir günde iki-üç tane 500 mg kalsiyum hapları alın
  • Günlük olarak multivitamin ve minaral alın ve eğer hamile kalmaya çalışıyorsanız 400 mcg folik asit alın
  • Günlük en az 8 bardak kafeinsiz sıvı tüketin
  • Doymuş ve trans yağlı yiyeceklerin tüketimini sınırlayın
  • Tekli doymamış yağ ve omega 3 tüketin

PKOS Tedavisinin Çeşitli Tıbbi Seçenekleri

Egzersiz, kilo ve beslenme üzerindeki fikir birliği bir yana doktorların birçok tedavi seçeneği vardır. Muhtemel seçenekler arasından aşağıdakilerden bazıları verilebilir:

  • Doğum kontrol hapı

Adet döngülerinin düzenlenmesi için kadınlara sıklıkla verilse de bildiğiniz gibi, düzensiz adet döngülerine ek olarak birçok başka problemi olan PKOS’yi tedavi etmez. Ve kadın ilacı kullanmayı bıraktığında hastalık tekrar olacaktır.

  • d-Chiro-inositol

PKOS olan hastalarda insülin hareketlerini arttıran doğal oluşumlu bir maddedir. Ovülatuar fonksiyonları geliştirdiği, serum androjen konsantrasyonunu ve tansiyonu düşürdüğü görülmüştür.

  • Periyodik progesteron terapisi

Yumurtlamayan kadınlarda progesteron eksikliği yumurtalıkta dengesizliğe yol açar, bu da erkeklik hormonunun artmasına ve düzensiz adet döngülerine sebep olur. Yumurtlamadan sonra, progesteron olmadan östrojen seviyesinin sabit olması endometriyal kanser riskini arttırır. Bu yüzden periyodik progesteron tedavisi, PKOS’li kadınlarda progesteron ile karşılanmamış östrojeni karşılar.

  • Yumurtalık da küçük delikler açmak

Bu prosedürde, lazer iğcik ya da elektro cerrahi iğnesi yumurtalığı delmek (yaklaşık 10 kere) için kullanılır ve operasyonu takip eden günler içerisinde erkeklik hormonlarında azalma görülür. Yumurtlama için klomifen sitrat ya da Metformin tedavisi işe yaramamış kadınlarda bu tedavi başarıyı yakalamıştır. Yan etkileri az olup, prosedür boyunca komplikasyonlar olursa adezyon ya da yumurtalık yetmezliği görülebilir.

  • Yumurtalık kama rezeksiyonu

Yıllar önce, PKOS’li hamile kalmak isteyen kadınlar bu yöntemle tedavi ediliyordu. Adından da anlaşılacağı gibi, genişlemiş kistik overin dışından fazla androjen üretimini azaltmak için bir parça çıkarılır. Hamilelik üzerinde başarılı sonuçlar alında ama daha sonradan adezyonlara sebep olduğu, modern doğurganlık ilaçları ve IVF kullanımının artmasıyla bu yöntem bırakıldı.

  Ameliyat başarılı olduğunda sadece hamile kalmanıza yardım etmez, PKOS kaynaklı belirtilerin ve risklerin azaltılmasını sağlar.

.

Paylaş:
Siz Yorumlayın Doktorumuz Cevaplasın
Benzer Yazılar