Tüp Bebek Tedavisi Nasıl Yapılır?

Paylaş:

Tüp bebek tedavisi, çeşitli sebeplerden dolayı çocuk sahibi olmayan anne ve baba adaylarına tıbbi yöntemlerle yardımcı olarak çocuk sahibi olmalarını amaçlayan bir yardımcı üreme yöntemidir. Tüp bebek tedavisi, yardımcı üreme yöntemleri arasında en başarılı tedavidir. Tüp bebek aşamaları her merkezde ve her klinikte aynı şekilde uygulanır. Çeşitli kaynaklarda tüp bebek aşamalarının sayısı farklı belirtilmiş olabilir. Bu noktada aşamalar birleştirilmiş ya da daha da uzatılmış olabilir ancak sayı nasıl belirtilmiş olursa olsun, tüp bebek basamakları her merkezde ayrıdır. Tüp bebek aşamaları bu konuda 4 basamakta anlatılmıştır. Her aşama, bir sonraki basamak için temel niteliğindedir.

Tüp bebek tedavisi, başından sonuna kadar yaklaşık olarak 1 ayda tamamlanmaktadır. Ancak bu noktada hangi yöntemlerin tercih edildiği ve hastaların kısırlık sorunları bu süreyi etkileyebilir. Tüp bebek tedavisi yapılırken hiçbir şekilde hastanede kalmaya gerek yoktur. Adaylar muayene ve tedavilerini olduktan sonra evlerine gidebilir. Anne adayı için herhangi bir ağrı ya da acı da söz konusu değildir. Gelişen teknoloji ve yöntemler sayesinde oldukça konforlu bir hale gelen tüp bebek tedavisinde başarı oranı yaklaşık olarak %60’tır.

Tedaviye başlamadan önce anne ve baba adayının değerlendirilmesi

Çiftler bir senedir düzenli ve korunmasız cinsel ilişkide bulunuyor ancak çocuk sahibi olamıyor ise bir uzmana başvurmalıdır. Bu süre 35 yaşından büyük anne adayları için 6 aydır. Uzman doktora başvuran çift, ilk olarak detaylı bi görüşmeye alınır. Bu aşamada çiftin yaşadığ hastalıklar, geçirilmiş hastalıklar, görülen tedaviler, cinsel hastalıklar ve yapılan tetkik ve tedaviler hakkında bilgi alınır. Bu aşamaya ‘’hikaye alma’’ da denilmektedir. Tedavinin doğru bir şekilde planlanması için oldukça önemli olan bu aşamada, çiftin oldukça açık olması gerekir. Önemsiz gördükleri ayrıntıları dahi doktora anlatmaları önem teşkil eder. Örnek olarak, anne adayının sürekli akıntısı varsa ve bu durumu normal olarak kabul etmiş ise dahi doktoruna söylemlidir. Bu noktada doktora güvenmek ve rahat olabilmek oldukça önem taşır. Uzman doktorun yönelttiği sorulara detaylı ve açık bir şekilde cevap vermek, tedavinin başarısını etkileyebilir. Bu görüşmede şayet doktor gerekli görür ise, muayene ve ultrasonografik değerlendirmeler de yapabilir. Bu aşamada anne adayının sğalık sorunları araştırılır. Gene gerek görülür ise rahim filmi ya da histereskopi de yapılabilir.

Bunların dışında da anne adayına tiroid fonksiyon testleri de yapılabilir. Prolaktin hormon düzeyi ve kan sayımı, kan grubu ve serolojik testler adı verilen testler de istenebilmektedir.Baba adayının sperm analizi var ise bu testlerle kıyaslamak adına üroloji uzmanına başvurulabilir ve tanısal muayene yapılabilir. Bu aşamada gene anne ve baba adayı tedavi şansları ve ayrıntıları hakkında bilgilendirilir.

 

Happy couple standing and talking to mature male doctor at clinic.

İlk aşamadan sonra tedavi planlanır!

İlk görüşmeden sonra elde edilen verilen ve anne adayının yaşı, yumurtalık durumu, sperm analizi ve geçmişteki test verileri de ele alınarak bir tedavi programına başlanır. Tüp bebek aşamaları standart olsa da tedavi planı tamamen çifte özgüdür. Her çiftin sorunu ve tedavi biçimi farklıdır. Temel basamaklar aynı olsa dahi kullanılan ilaçlar, ilaç dozları ya da yöntem tamamen çifte göre belirlenir.Bu sebeple anne ve baba adayları ilaçlarını ve ilaç dozlarını diğer çiftler ile kıyaslamamalı ve doktorunun talimatlarına uymalıdır.

Uzun tedavi protokolü nedir?

Tüp bebek tedavisinde uzun ya da kısa protokol ile tedavi sağlanabilir. Uzun protokolde kadının adetinin 21-23. günlerinde başlayan aşı gibi bir iğnenin, GnRH agonistinin günlük uygulndığı bir aşamadır. Uzun protokolde bu hazırlık aşaması yaklaşık olarak 14 gün sürer. Bu aşama sayesinde gelişecek olan foliküllerin kontrollü büyümesini sağlamak adına hormonal baskılama yapılır. Kullanılması gereken iğneleri hasta kendi imkanları ile yapabilir. Bu iğne kullanıldıktan sonra vajinal kanama olur ise 3. Gün, kanama olmaz ise 14. Gün hasta kontrol için çağırılır. Ultrasonda endometriumun 5mm ve altı olduğu durumlarda ve yumurtalıklarda 10 mm’nin üzerinde folikül olmadığı tespit edildiğinde ve gerek görülür ise kan estrojen düzeyi de kontrol edilir ve tüp bebekte ikinci aşamaya geçilir.

Yumurtalıkların geliştirilmesi aşaması

Tüp bebek tedavisinin ikinci aşamasında anne adayının çeşitli ilaçlar kullanmsı gerekir. Bu noktada amaç, çok sayıda yumurta elde etmek ve gebelik şansını arttırmaktır. Bunun yanında vücudun yumurta üretim sistemi baskılanır. Dışarıdan FSH, HMG ihtiva eden enjeksiyonlar ile kontrollü bir yumurtalama sağlanır. Bu noktada da istenilen sayıda folikül elde edilmeye çalışılır. Folikül içinde yumurta hücresini barındıran keseciklerdir. Bu noktada önemli olan gelişen folikül sayısının yeterli olmasıdır. Az gelişen ya da çok fazla gelişen foliküller çeşitli sorunlara yol açabilir. Bundan dolayı da hormon iğnelerinin anne adayının yaşına, kilosuna ve diğer tedavilerine göre belirlenmesi önemlidir.

Foliküllerin kontrolleri sık sık yapılmaktadır. Bunun için kanda östrojen düzeyine ve ultrasonografide folikül sayısına ve boyutlarına bakılmaktadır. Bu veriler ele alınarak FSH, HMG ihtiva eden iğnelerin dozu yumurta geliştirilmesi aşaması tespit edilmektedir. Foliküller olgunlaştıkta kanda östrojen artar. Çeşitli durumlarda LH ve progesteron hormonları da ölçülebilir. Bu takipler yumurtalıkların yanıtına göre günlük ya da gün aşırı olabilir. Ortalama olarak 8-14 günde tamamlanan ikinci aşama ardından foliküllerin en büyüğü 18-20 mm boyutlarına eriştiğinde HCG iğnesi uygulanır. HCG iğnesi, diğer bir adıyla çatlatma iğnesidir. Bu iğnenin yapılmasından 34 saat sonra yumurtalar ameliyathane ortamında toplanır. Bu aşamada anne adayına rahatsızlık hissetmemesi açısından hafif bir anestezi yapılabilir. Toplanan yumurtalar embriyoloji laboratuvarına ulaştırılır.

Her kadında gelişen folikül sayısı farklıdır!

Kadınların bazılarında yaş, kısırlık sebebi ya da diğer faktörler sebebiyle ne kadar yüksek dozda ilaç kullanılırsa kullanılsa yeterli sayıda folikül gelişmeyebilir. Bu durum çoğunlukla yaşı ilerlemiş ya da yumurtalık rezervleri azalmış kişiler için söz konusudur. Bu noktada hastaya başarı şansı hakkında bilgi verilmelidir.

Kimi zaman ise yumurtalıklar bu tedaviye aşırı cevap verebilir. Bu durumda da OHSS sorunu meydana gelebilir. Bu sebeple de her kadında folikül sayısı aynı oranda gelişmez. İlaçlar ve kullanılan dozlar aynı olsa dahi gelişen folikül sayısı farklı olabilir.

Döllenme ve embriyo takip aşaması

Toplanmış olan yumurtalar laboratuvar ortamına gönderilir. Bu ortamda çevresel koşullar vücut içindeki ortama en yakın şekilde hazırlanmıştır. Döllenme aşamasına kadar da yumurtalar özel cihazlarda muhafaza edilir.  Bu sırada da baba adayından sperm örneği alınır. Spermler döllenme için uygun hale getirilir. Şayet baba adayı sperm veremiyor ise yumurtalıklardan Mikro TESE yöntemi ile sperm elde edilebilir.

Döllenme için farklı yöntemler mevcuttur!

Döllenme işlemi ikiye ayrılmaktadır. Bunlardan biri mikroenjeksiyon yöntemi, diğeri ise klasik tüp bebek yöntemidir. Bu aşamada klasik tüp bebek yöntemi tercih ediliyor ise, yumurta hücresinin etrafına kaliteli sperm hücreleri konur ve spermlerin yumurtayı kendi kendine döllemesi beklenir. Şayet mikroenjeksiyon yöntemi tercih edilecek ise, elde edilen tek bir sperm hücresi dahi yeterli olabilmektedir. Alınan sperm hücresi, enjeksiyon yardımı ile yumurtanın içine verilir. Yani dölleme müdahale ile gerçekleştirilmiş olur. Mikroenjeksiyon yöntemi, özellikle şiddetli erkek kısırlığı sorunları için bir devrim niteliğindedir. Bu noktada hangi yöntemin daha çok başarılı olacağına hastanın durumuna göre doktor karar vermektedir.

Döllenme işleminden sonra ise gelişen embriyolar, inkübatör denilen bir ortamda muhafaza edilir. Bu ortam anne rahminin en iyi şekilde taklit edildiği bir ortamdır. Embriyoların gelişimi bu aşamadan günlük olarak takip edilir. Günlük olarak embriyoların takip edilmesindeki esas amaç ise aralarından tutunma şansının en yüksek olduğu embriyoyu tercih etmektedir. Embriyo gelişimi her aşamada farklılık gösterebilir. Embriyolar yüksek teknoloji ile takip edilmektedir. Laboratuvarlar tamamen buna göre hazırlanmıştır. Bu embriyolar arasından en kaliteli olanları tercih edilir ve bir tanesi anne adayına transfer edilir. Geriye kalan iyi kalitede embriyo varsa dondurulabilir.

Embriyoların anne adayının rahmine transferi

Klasik tüp bebek tedavilerinde oldukça rahat ve kısa süren en önemli aşama embriyo tranferidir. Bu noktada embriyo transferi yaklaşık olarak 5-10 dakikada tamamlanır. Embriyo transferi oldukça kolay ve kısa süren bir aşama olsa dahi, oldukça titizlik isteyen ve doğru, uygun şartlarda yapılması gereken bir işlemdir. Bu aşamaya kadar olan kısımlarda herhangi bir sorun yokken, çeşitli dikkatsizliklerden dolayı embriyo transferi aşamasında sorun çıkmaması için oldukça titiz ve özenli olmak gerekir. Bu noktada da doktorun deneyimleri ve başarıları ve referansları ele alınmalıdır.

Yapılacak transfer de aslında hastaya özgüdür!

Embriyoların ne zaman transfer edileceği,  kısa ya da uzun protokülün belirlenmesi gibi kişiye özgüdür. Yani, embriyonun ne zaman transfer edilmesi gerektiğine hastanın durumuna göre karar verilir. Tüp bebek tedavisinin her aşaması oldukça önemli ve temeldir. Bu aşamada kaliteli olarak seçilen embriyoların, uygun günde transfer edilmesi gereklidir.

Transfer gerçekleştikten sonra ise geri iyi kalitede embriyolar kalmış ise, bu durum hakkında çifte bilgi verilir. Bu aşamada çift arzu eder ise, geriye kalan embriyoları dondurabilir ve gelecekte kullanmak üzere muhafaza edebilir. Bu sayede çift eğer başka bir çocuk ister ise, ya da tedavi başarılı olmaz ise, yumurtalıkların gelişmesi için ilaç kullanmaya gerek olmadan tedaviye daha kolay başlayabilir.

Gebelik Testi!

Tüp bebek tedavisi tamamlandıktan sonra geriye tedavinin başarılı olup olmadığını belirlemek gerekmektedir. Bu sebeple de embriyo transferinden 12 gün sonra kanda gebelik testi yapmak gerekmektedir. Çiftlerin bu test için tüp bebek merkezine gitmelerine gerek yoktur.  Bu amaçla, bulundukları yerdeki sağlık ocaklarına ya da hastanelere gidebilirler. Bu test ile tüp bebek başarısı öğrenilebilir. Şayet tedavi başarısız olmuş ise, anne adayının fiziksel ve ruhsal olarak 1 ay boyunca dinlenmesi ve ardından yeni bir denemeye başlanması mümkündür.

Paylaş:
Siz Yorumlayın Doktorumuz Cevaplasın
Benzer Yazılar