Tüp bebek ve İnfertilite Tedavisi - Prof. Dr. Cem Fıçıcıoğlu

Tüp Bebekte Embriyo Kalitesi

Tüp bebek tedavi yöntemi, doğal yollarla, hiçbir korunma yöntemi olmamasına rağmen gerçekleşen düzenli cinsel ilişkiye karşın, hamileliğin gerçekleşmediği çiftlere uygulanan ve son derce başarı sağlayan bir yardımcı üreme yöntemidir. Fakat tüp bebek tedavisinde başarı elde edebilmek için birçok etkenin bir arada bulunması gerekir. Kadın ya da erkekte çeşitli sorunlara bağlı olarak tüp bebek tedavisinde başarı sağlanamayabilir. Bu sorunlardan biri de kötü kaliteli embriyolardır.

Tüp bebek tedavisinde başarı elde etmek

Tüp bebek tedavisi embriyo kalitesi sebebi ile başarılı olmayan denemeler görülebilir.

Fakat kaliteli embriyoya rağmen başarılı olamayan anne ve baba adayları da mevcuttur. Elde edilen embriyo kalitesi iyi değil ise, açıkca başarıyı artıracak bir etken olmaz. Bu sebeple bu gibi adaylarda genetik tanı yapılmasında fayda vardır.

Bazı anne ve baba adaylarında, eş zamanda kromozon bozukluğu ile karşılaşılabilir. Kromozon bozukluğu olan adaylarda, döllenme gerçekleşen yumurtalarda anormallikler olabilir. Fakat yumurtalık işlevleri iyi ise ve döllenme neticesi fazla oranda embriyo sağlanırsa, genetik tanı tekniği ile iyi kalitede olan embriyolar ayırt edilerek anne rahmine transfer edilir.

Genetik inceleme neticesinde bir problem çıkmayan ancak sürekli devam eden düşük kaliteli embriyolarda çeşitli uygulamalar denemesine rağmen hala hamilelik ihtimalini yükseltecek bir sonuca ulaşılamamıştır.

Hamileliğin sağlanamadığı durumlarda mutlaka bir neden aramak gerekir

Kalitesiz embriyoya yol açan, yumurtalıklardır. Oldukça ender olarak görülse de, sperm kalitesi, bir neden olarak sunulabilir. Özellikle sperm elde edilemeyen baba adaylarında tabii tutuldukları uygulamalar sonucunda sperm elde edilip döllenme oluştuğunda embriyo kalitesi kötü olur. Bu gibi embriyolar ile hamilelik şansı neredeyse yok denecek gibidir. Genetik tanı neticesi problem bulunamayan hastalarda özellikle yumurta seviyesinde bir problem vardır. Bu gibi ihtimallerin çözümü mümkün değildir, fakat donör yumurta kullanılarak işlem gerçekleştirilir ise hamilelik şansı yaratılabilir.

Embriyo kalitesi iyi olan kişilerde hamilelik gerçekleşmiyor ise çeşitli değerlendirmelerin yapılmasında fayda vardır. İlk olarak rahim iç bölgesiyle ilgili problemlerin varlığı araştırılmalıdır. Rahim içi araştırma histeroskopi yöntemi kullanılarak uygulanır. Histeroskopi ile rahim içine ulaşılarak rahim su ile şişirilir ve muayene edilir. Histeroskopi yöntemi ile polipi miyom ve yapışıklık gibi riskler pratik bir şekilde tespit edilebilir ve aynı zamanda tedavi edilebilir.

Kalitesiz ve güçlükle geçen embriyo transferi ile hamilelik olasılığında oldukça düşüş görülür. Embriyo transfer adımında güçlük çekiliyorise rahim ağzının genişletilmesi gereklidir. Tüplerinde tıkanıklık sorunu var olan anne adaylarında eğer tüplerin içinde sıvı toplanmışsa, tedaviye başlanmadan önce işe yaramayan tüplerin çıkarılması gerekir. Tıkalı ve sıvı ile dolu olan tüpler tüp bebek tedavisinde başarı şansını azaltır.

Tekrarlayan düşüklerin risk olasılığı

Normal koşullarda hamile kalan anne adaylarının, düşük yapma riski  % 20 civarındadır. Ancak üst üste düşük yapan anne adaylarında düşüğün sebebi ayrıntılı bir şekilde araştırılmalıdır. Ayrıntılı bir inceleme ardından düşüğe yol açan etken tespit edilir ise gelecekteki hamilelik düşüğünü önlemek adına gerekli tedbirler alınır. Düşük  eğer, hamileliğin ilk 3 ayında gerçekleşiyor ise büyük bir olasılıkla bebekte bir anormallik durumu mevcut olabilir.

Embriyoların kalitesini yumurta mı sperm hücresi mi daha çok etkiler?

Embriyo kalitesini belirleyen ana etken yumurtalardır. Yumurta, embriyo kalitesini belirlemede daha baskın bir etkendir. Ancak her şeyden de yumurta yükümlü değildir. Spermin etkisiyle embriyo kalitesinde bozulmalar meydana gelebilir, ancak çoğunlukla gembriyoyu destekleyen, beslenme ve gelişimini sağlayan yumurtanın yapısı, içindeki organeller ve dokular olmaktadır.

Yumurta kalitesi hangi etkenlere göre değişir?

Yumurta kalitesi aydan aya değişkenlik gösterebilir bir yapıdadır, kimi zaman ise sürekli bir şekilde hep kötü, ya da hep iyi halde olabilir. Bunun sebebi hastanın kendine özgü bünyesel özellikleri de olabilir, kaşın ve gözün rengi gibi fiziksel bir özellik de olabilir. Kimi zaman yumurtalıkların uyarılma aşamasını, kullanılan ilaçlar da etkileyebilmektedir. Çoğu zaman altında yatan sebebi de açık bir şekilde meydana çıkarmak zor olabilir.

Bu kaliteyi artırmak adına ilaç kullanmamak, kişinin siklusundaki doğal yumurtaları kullanmak hiçbir dış etkene maruz bırakmadan kullanmak, hafif bir uyarı yapmak, kişinin sigara gibi toksik faktörlerden uzak durmasını sağlamak yeterli gelebilir. Tüketilen besinlerle bu durumu tersine değiştirmek çok mümkün olmaz. Ancak fazla kilolu bir hastanın kilo vermesi etkili olabilir. Hasta tiroid bakımından kesinlikle değerlendirilmeli, normalse tedaviye alınması oldukça önem teşkil eder.

Spermlerin en iyisini seçmek için teknolojiye güvenebilir miyiz?

Laboratuvarda dölleme uygulaması için kullanılacak yüz binlerce, milyonlarca sperm içerisinden hangisi daha sağıklı, hangisi daha iyi sonuç verir, bu konuda da çeşitli çalışmalar ve araştırmalar devam etmektedir.

Özellikle baba adayı etkenine bağlı infertilitede yineleyen tüp bebek başarısızlıkları da mevcut ise sperm hücrelerini büyütme altında inlcenip en normal olduğu saptananların tercih edilmesi ve kullanılması başarıda bir miktar artışa yol açacaktır. Mikroskop altında normal görülen hücreyi değil, onu binlerce defa büyütüp normal büyütmede görülemeyen şekil bozukluklarını fark ediyor ve onlar kullanılmıyor. İçlerinden normal görünenleri tercih ediliyor.